Bỏ thuốc lá, đi bộ, bơi lội, dinh dưỡng hợp lý là các
cách đơn giản giúp giảm nguy cơ gây bệnh tim mạch trong đó có bệnh mạch vành,
tăng huyết áp, và tăng cholesterol máu.
Ở các nước công nghiệp phát triển, tỷ lệ mắc bệnh mạch
vành ở độ tuổi 30-39 là 0,9%, 50-59 tuổi trên 30% và trên 60 tuổi trên 50%, ở
Việt Nam tỷ lệ bị bệnh mạch vành là 9,5%. Các yếu tố nguy cơ chính của bệnh mạch
vành gồm hút thuốc lá, tăng huyết áp, tăng cholesterol máu, thiếu vận động, di
truyền, giới tính, tuổi, và 3 yếu tố nguy cơ bổ sung là bệnh tiểu đường, béo
phì, stress.
Trong mười yếu tố đó, trừ các yếu tố di truyền, giới
tính, tuổi tác, con người có thể tác động được vào 7 yếu tố còn lại để giảm nguy
cơ mắc bệnh mạch vành.
Hút thuốc có liên quan đến hơn 30
bệnh khác nhau trong đó có bệnh ung thư, bệnh phổi và bệnh tim mạch. Người hút
thuốc có nguy cơ bị mắc bệnh mạch vành cao hơn gấp hai lần so với người không
hút thuốc, hút thuốc được coi là yếu tố nguy cơ lớn nhất gây bệnh mạch vành, của
đột tử do tim.
Bỏ hút thuốc là cách quan trọng để giảm nguy cơ mắc bệnh
mạch vành. Nếu bạn không hút thuốc thì đừng bao giờ hút, nếu bạn hút thuốc thì
hãy bỏ ngay. Đáng tiếc rằng đối với nhiều người, thói quen hút thuốc rất khó từ
bỏ.
Tăng huyết áp có thể được điều chỉnh
bằng cách dùng thuốc. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp có thể giảm huyết áp
bằng việc tập luyện rèn sức bền thường xuyên với các bài tập: đi bộ nhanh, chạy
việt dã, đạp xe, bơi và chế độ ăn uống hợp lý định hướng giảm cân (giảm chất
béo, ăn nhạt, ăn nhiều rau, hoa quả).
Tăng cholesterol máu có thể được điều
chỉnh bằng chế độ dinh dưỡng hợp lý, tập luyện thể dục thể thao và dùng thuốc.
Cách đơn giản nhất là giảm cholesterol máu nhờ tập luyện thể dục thể thao kết
hợp ăn uống hợp lý, hạn chế tối đa sử dụng các thức ăn có chứa nhiều cholesterol
như trứng, thịt mỡ, giò, xúc xích, dầu dừa, dầu cọ..., sử dụng nhiều thức ăn có
chứa vitamin E, vitamin C và beta caroten.
Nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng, các vitamin này có
tác dụng chống lão hóa, giảm xơ vữa động mạch. Không nên ăn quá 3 quả trứng/tuần
và phải cách ngày (trong 1 quả trứng đã chứa đủ nhu cầu về cholesterol của cơ
thể trong ngày - 250mg), thay ăn thịt bằng cá.
Ăn cá rất tốt cho sức khỏe, cá không những là nguồn cung
cấp chất đạm quý giá, mà còn cung cấp cho cơ thể các vitamin A, D, E, B12, B6,
đặc biệt là trong mỡ cá có rất nhiều axit béo omega-3 có tác dụng giảm hàm lượng
cholesterol máu, cản trở phát triển xơ vữa động mạch, nuôi dưỡng não, cải thiện
thị lực (axit béo omega-3 đặc biệt có nhiều trong cá thu, cá ngừ, cá trích, cá
hồi).
Cuộc sống tĩnh tại ít vận động: Tập
luyện thể dục thể thao thường xuyên, chủ yếu với các bài tập rèn sức bền như đi
bộ nhanh, chạy bước nhỏ, đạp xe đạp, bơi với liều lượng hợp lý và tập thường
xuyên làm giảm đáng kể nguy cơ bị mắc bệnh mạch vành.
Trong một nghiên cứu ở Mỹ thấy rằng, chỉ cần đi bộ nhanh
20-30 phút/buổi, với tần số 3-5 buổi/tuần đã có hiệu quả tốt giảm nguy cơ mắc
bệnh mạch vành. Tập luyện thể dục thể thao rèn sức bền thường xuyên còn ảnh
hưởng đến các yếu tố nguy cơ khác của bệnh mạch vành như giảm huyết áp, giảm hàm
lượng cholesterol xấu, tăng hàm lượng cholesterol có ích và giảm cân.
Kiểm soát béo mập, đái tháo đường và
stress: Với chế độ ăn giảm calo và giảm chất béo, tăng cường ăn
các loại rau quả có chứa các vitamin - antioxidant như: C, E và beta- caroten,
kết hợp tập thể dục thể thao rèn sức bền thường xuyên (đặc biệt là đi bộ nhanh,
chạy cự ly dài) sẽ giúp cho cơ thể giảm đáng kể lượng mỡ thừa - giảm
cân.
Tập luyện thể dục thể thao thường xuyên còn giảm nguy cơ
phát triển bệnh đái tháo đường týp II, giảm các yếu tố gây xơ vữa động mạch,
giảm cân ở những người bị thừa cân; điều hòa lượng đường glucose trong máu do
cải thiện khả năng sử dụng glucose của hệ thống cơ bắp.
Để kiểm soát ảnh hưởng của stress đối với cơ thể, mỗi
chúng ta cần biết cách giảm các nguồn gây stress, điều hòa cuộc sống, và sử dụng
các kỹ thuật thư giãn như các bài tập thở, tăng thời gian ngủ nghỉ, tập luyện
thể dục thể thao, đi du lịch, thăm thú bạn bè...
Nguy cơ mắc bệnh tim mạch nói chung và bệnh mạch vành nói
riêng có thể được kiểm soát bằng cách tác động lên các yếu tố nguy cơ sau: hút
thuốc, tăng huyết áp, tăng cholesterol máu, cuộc sống tĩnh tại ít vận động, bệnh
tiểu đường, béo mập, stress nhờ dùng thuốc, chế độ ăn uống hợp lý, tập luyện thể
dục thể thao rèn sức bền thường xuyên với liều lượng phù hợp, hạn chế các thói
quen có hại, biết cách kiểm soát stress và tạo cho bản thân một cuộc sống thanh
thản.
TS. Đặng Quốc Bảo
0 nhận xét
Đăng nhận xét