Nhiều nghiên cứu cho biết, khi tuổi càng cao, bệnh tự
miễn xảy ra càng nhiều. Bệnh gây tổn thương ở nhiều cơ quan, nhưng thường gặp ở
tuyến giáp, dạ dày, tụy tạng, thượng thận... và các bệnh tự miễn thường có liên
quan với nhau.
Thế nào là bệnh tự miễn?
Bình thường, hệ thống miễn dịch có nhiệm vụ bảo vệ cơ thể
chống lại các loại virut, vi khuẩn gây bệnh, hệ miễn dịch không chống lại các tế
bào của cơ thể. Gọi là phản ứng tự miễn khi hệ miễn dịch tấn công các tế bào của
cơ thể.
Các nghiên cứu cho thấy: một số vi khuẩn, virut, độc tố
và các loại thuốc đã kích hoạt một đáp ứng tự miễn của cơ thể làm cho hệ miễn
dịch hoạt động quá mức, gây ra phản ứng tự miễn. Bệnh tự miễn là bệnh do hệ
thống miễn dịch của cơ thể tấn công vào tế bào của các cơ quan bị bệnh. Sau đây
là các bệnh thường gặp và mối liên quan của chúng với nhau.
Tự miễn dịch kháng giáp trạng
Một số bệnh tự miễn xảy ra ở tuyến giáp trạng là: viêm
tuyến giáp Hashimoto, viêm giáp trạng mạn tính lymphô bào. Biểu hiện bệnh thường
là một đợt cường tuyến giáp trạng, tổn thương dẫn đến suy giáp trạng, phù
niêm.
Trong các bệnh này, phát hiện được rất nhiều kháng thể
kháng giáp như thyroglobulin, các chất coloit, tế bào biểu mô, nang, nhân. Trong
đó, loại có khả năng gây bệnh phần lớn là các kháng thể kháng bào tương. Nhưng
không có mối tương quan giữa số lượng kháng thể và mức độ nặng hay nhẹ của
bệnh.
Tự miễn kháng dạ dày
Bệnh tự miễn kháng dạ dày ở người cao tuổi là bệnh viêm
teo dạ dày có độ toan dạ dày giảm, yếu tố nội tại mất trong dịch vị. Có hai loại
kháng thể hay gặp là kháng thể kháng microsom của các tế bào thành dạ dày và
kháng thể kháng yếu tố nội tại. Nồng độ các kháng thể này tăng theo
tuổi.
Ở độ tuổi già, số người bị viêm teo dạ dày ở cụ bà nhiều
gấp đôi ở cụ ông. Tổn thương bệnh không chỉ ở bộ máy tiêu hóa mà còn ảnh hưởng
đến máu vì dạ dày là cơ quan hấp thu sắt và vitamin B12.
Tự miễn kháng thượng thận và kháng tụy
Ở bệnh nhân suy thượng thận mạn tính vô căn, hay gặp
kháng thể kháng thượng thận. Nhưng kháng thể này lại không gặp ở bệnh nhân
Addison thứ phát do lao hoặc nguyên nhân khác.
Bệnh đái tháo đường và các rối loạn chức năng điều hòa
glucid hay gặp ở người cao tuổi. Đồng thời, người ta cũng đã chứng minh được có
hiện tượng gắn insulin huỳnh quang ở các tổn thương tổ chức của đái tháo đường
như ở võng mạc, cầu thận... Ở tuyến tụy đã tìm thấy nhiều kháng thể kháng tế bào
tuyến nang trong viêm tụy tạng mạn tính.
Liên quan giữa các bệnh tự miễn dịch
Ở cùng một bệnh nhân, có thể phát hiện được nhiều tự
kháng thể kháng cơ quan khác nhau như các kháng thể kháng các cơ quan nói trên.
Trên thực tế cho thấy: những bệnh nhân mắc bệnh tuyến giáp thường kèm theo thiếu
máu ác tính do thiếu vitamin B12. Bệnh nhân bị suy dạ dày chức năng cũng đồng
thời bị rối loạn tuyến giáp. Bệnh nhân bị thiếu máu Biermer cũng hay có kháng
thể kháng thượng thận hay kháng giáp.
Tương tự ở bệnh nhân đái tháo đường, các bác sĩ đã phát
hiện được kháng thể kháng giáp, kháng dạ dày, kháng yếu tố nội tại, ở người cao
tuổi càng hay gặp sự phối hợp của nhiều kháng thể.
 |
| Thực hiện chế độ sinh hoạt khoa học khi còn trẻ phòng chống tự miễn |
Các bệnh tự miễn khác
Bệnh tiêu hóa: nhiều bệnh nhân mắc
hội chứng Siogren có kháng thể kháng tuyến nước bọt. Bệnh viêm trực đại tràng
chảy máu, được xếp vào loại bệnh tự miễn. Ở bệnh nhân xơ gan mật tiên phát có tự
kháng thể kháng ty lạp thể...
Bệnh tim mạch: ở bệnh nhân bị nhồi
máu cơ tim có nhiều kháng thể kháng cơ tim, các kháng thể này tấn công các
protein có sợi cơ, xuất hiện nhất thời và mất đi trong vòng vài tuần hoặc vài
tháng, gây nên hội chứng sau nhồi máu cơ tim. Bệnh nhân bị vữa xơ động mạch có
cơ chế tự miễn chống lại tổ chức liên kết của động mạch, trong đó có elastin là
một tự kháng nguyên. Tiêu bản tổn thương tự miễn tuyến giáp.
Bệnh tiết niệu: phản ứng
immuas-globulin bất thường trong bệnh viêm bể thận, viêm thận mạn ở người cao
tuổi. Ở bệnh nhân bị tăng huyết áp do bệnh thận, có yếu tố tự miễn
dịch.
Bệnh khớp: trong bệnh viêm đa khớp
dạng thấp có các tự kháng thể thuộc loại globulin to, kiểu IgM có tính đặc hiệu
cao. Ở bệnh nhân viêm khớp thường tồn tại những yếu tố dạng thấp có đặc tính
khác nhau, được tiết ra tại tổn thương thấp như plasmocyt thâm nhiễm màng hoạt
dịch bị tổn thương.
Bệnh yếu tố kháng nhân: gặp ở bệnh
luput ban đỏ hoặc ở mọi bệnh chất tạo keo khác. Bệnh nhân tuổi càng cao, càng
hay gặp các yếu tố kháng nhân dù không có hay ít có triệu chứng lâm
sàng.
BS. Đinh Lan Anh
Lời khuyên của bác sĩ
Hiện nay, cơ chế gây bệnh tự miễn chưa được biết rõ.
Nhưng nhiều nghiên cứu cho thấy, một số vi khuẩn, virut, độc tố của chúng đã
kích hoạt mộtđáp ứng tự miễn của cơ thể làm cho hệ miễn dịch hoạt động quá mức,
gây ra phản ứng tự miễn. Vì vậy, để hạn chế bệnh tự miễn, cần phòng tránh các
bệnh do virut và vi khuẩn gây ra.
Các biện pháp phòng bệnh gồm: thực hiện ăn chín uống sôi,
vệ sinh cá nhân, rửa tay sạch sau khi đi vệ sinh, sau khi lao động và trước khi
ăn.
Không dùng chung khăn mặt, dụng cụ ăn hoặc bàn chải đánh
răng.
Không dùng chung bơm kim tiêm.
Quan hệ tình dục an toàn.
Hạn chế bia rượu.
Tiêm chủng vaccin phòng bệnh do virut gây viêm gan, viêm
não...
Xem thêm các bài viết liên
quan:
0 nhận xét
Đăng nhận xét