Đau dạ dày cấp, nếu không phát hiện và chữa trị sớm có
thể dẫn đễn viêm dạ dày mạn tính sẽ đau bụng liên tục, gầy sút rõ rệt do mất
ngủ, do không hấp thu được, do lo lắng nhiều, nhất là những người đang đi học
hoặc đang đảm đương nhiệm vụ quan trọng.
Từ đây, có thể gây viêm loét dạ dày-tá tràng, hẹp môn vị,
gây chảy máu, thủng dạ dày, thậm chí ung thư dạ dày.
Những nguyên nhân đau dạ dày
Đa số người bị đau dạ dày cấp, mạn tính chính là do viêm
bởi vi khuẩn Helicobacter pylori (viết tắt HP). Một số người khác, đau dạ dày
cấp do uống quá nhiều rượu, bia, một số khác do tác dụng phụ của thuốc kháng
viêm trong điều trị bệnh viêm khớp, thoái hóa khớp.
Đau dạ dày cấp có thể xuất hiện khi dùng nhiều và thường
xuyên thuốc chống viêm không steroid (aspirin, diclofenac…), hoặc dùng corticoid
(prednisoon, methylprednisolon, solumedrol…). Bởi vì, các loại thuốc này sẽ làm
giảm một chất quan trọng giúp bảo vệ niêm mạc dạ dày, thậm chí gây xuất huyết dạ
dày (thuốc corticoid).
Việc sử dụng quá nhiều rượu, bia có thể gây kích ứng và
ăn mòn niêm mạc dạ dày và gây đau dạ dày cấp tính. Bên cạnh đó, có nhiều yếu tố
thuận lợi tạo nên viêm đau dạ dày cấp như: ngộ độc thực phẩm, ăn uống không điều
độ, chế độ ăn không phù hợp (thức ăn khó nhai, khó tiêu, thức ăn nóng quá hoặc
lạnh quá, khi ăn nhai không kỹ hoặc ăn, uống vội vàng, thường xuyên ăn không
đúng bữa…).
Ngộ độc thực phẩm có thể do thực phẩm bị nhiễm hóa chất
hoặc nhiễm các vi khuẩn gây bệnh. Ngộ độc thực phẩm gây nên viêm dạ dày cấp
tính, vì vậy hầu hết phải cấp cứu. Ngoài ra, người nghiện thuốc lá hoặc căng
thẳng thần kinh, gặp stress kéo dài là một trong những yếu tố thuận lợi gây nên
viêm dạ dày cấp.
Một số trường hợp viêm dạ dày cấp trên một người bệnh
đang bị viêm dạ dày mạn nhưng do một nguyên nhân nào đó gây viêm dạ dày cấp như:
uống rượu, ăn quá chua cay, hút thuốc lá, thời tiết thay đổi (gió mùa đông bắc,
áp thấp nhiệt đới, lạnh…) hoặc bị hẹp môn vị do sưng nề môn vị cấp
tính.
Biểu hiện của viêm dạ dày cấp
Đau bụng thượng vị là triệu chứng đầu tiên, kèm theo nóng
rát, cồn cào hoặc đau dữ dội vùng thượng vị. Đau thượng vị thường xuất hiện sau
khi ăn do niêm mạc dạ dày đang bị viêm sung huyết, khi thức ăn vào sẽ tác động
vào niêm mạc gây đau dữ dội.
Một số người bệnh đau vùng thượng vị sau khi ăn khoảng 2
- 3 tiếng, hoặc khi đang đói mà ăn vào sẽ đau ngay, có khi cơn đau hành hạ vào
lúc nửa đêm, gần sáng gây mất ngủ, ngày hôm sau sẽ mệt mỏi, buồn ngủ ảnh hưởng
rất lớn đến hiệu xuất công tác, học tập và cuộc sống thường ngày. Một số không
đau dữ dội mà đau âm ỉ, cảm giác rát bỏng, thỉnh thoảng đau quặn từng cơn, có
thể sẽ cảm thấy tức ngực, đau lan ra sau lưng…
Người bệnh có thể buồn nôn và nôn nhiều, ăn xong nôn
ngay, nôn hết thức ăn. Nếu nôn hết thức ăn, người bệnh giảm đau bụng, nhưng một
lúc sau cơn đau lại xuất hiện trở lại. Nếu nôn nhiều sẽ làm cho người bệnh hốc
hác, nhợt nhạt, mệt mỏi do mất nước và chất điện giải (mất nước và mất muối) và
gây sút. Ngoài ra, có thể gây rối loạn tiêu hóa như: ợ hơi, ợ chua, đi lỏng, đầy
bụng, trướng bụng, sôi bụng, sinh hơi nhiều (trung tiện nhiều) và chán
ăn.
Để chẩn đoán đau dạ dày cấp ngoài các triệu chứng lâm
sàng, cần hỏi kỹ tiền sử và gia đình người bệnh (trước khi đau bụng cấp tính,
người bệnh ăn, uống gì, tiền sử và gia đình có ai bị bệnh dạ dày không…). Khi đã
cấp cứu qua khỏi cơn đau có thể tiến hành chụp X-quang dạ dày có thuốc cản quang
(nếu chắc chắn không bị thủng dạ dày) hoặc nội soi dạ dày, nếu người bệnh chưa,
uống ăn gì.
Nội soi dạ dày là phương pháp hữu hiệu bởi vì biết rõ vị
trí viêm, qua nội soi có thể lấy mảnh sinh thiết để xét nghiệm, trong đó xét
nghiệm tìm vi khuẩn HP là hết sức cần thiết bằng kỹ thuật nhuộm Gram và làm phản
ứng sinh học phân tử PCR. Nếu thấy cần thiết có thể chụp X-quang ổ bụng không
chuẩn bị, siêu âm ổ bụng để chẩn đoán phân biệt với một số bệnh khác gây đau
bụng.
 |
| Cuộc sống căng thẳng dễ phát sinh đau dạ dày |
Thái độ xử trí khi đau dạ dày cấp
Khi có cơn đau thượng vị cần đi khám bệnh càng sớm càng
tốt để phát hiện bệnh và chữa trị kịp thời. Trước hết điều trị triệu chứng, nhất
là giảm đau, chống viêm, chống xuất tiết dịch vị và chống nôn, bởi vì, dịch vị
càng xuất tiết nhiều càng kích thích niêm mạc dạ dày càng gây đau, gây
nôn.
Nếu bị ngộ độc thực phẩm cần rửa dạ dày càng sớm càng
tốt. Nếu ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn cần dùng kháng sinh theo phác đồ, nếu xét
nghiệm mảnh sinh thiết dạ dày chứng tỏ viêm dạ dày do vi khuẩn HP cần dùng kháng
sinh đủ liều lượng.
Ngày nay, có nhiều phác đồ điều trị tiêu diệt vi khuẩn
HP, tốt nhất là điều trị theo phác đồ của Bộ Y tế ban hành. Bên cạnh đó, cần
nâng cao sức đề kháng cho cơ thể bằng cách ăn uống đủ chất, dùng thêm đa sinh
tố, đặc biệt là vitamin B12.
Lời khuyên của thầy thuốc
Việc ăn, uống hàng ngày là hết sức quan trọng (không ăn
quá chua, cay, hạn chế uống rượu, bia). Nên ăn đúng bữa, không ăn vội vàng, cần
nhai kỹ, muốn vậy không nên cho canh vào cơm khi ăn (rất khó nhai
kỹ).
Nên có cuộc sống thường ngày vui vẻ, tránh căng thẳng
không cần thiết. Không nên thức khuya (quá 23h), không thức dậy quá sớm (trước
5h00).
Nếu trong gia đình có người bị bệnh dạ dày do vi khuẩn
HP, các dụng cụ dùng trong ăn, uống hàng ngày nên rửa sạch, sát trùng bằng nước
nước đun sôi (vi khuẩn HP lây theo đường ăn uống).
TS. BÙI MAI HƯƠNG
0 nhận xét
Đăng nhận xét